سبط ابن الجوزي ( مترجم : محمدرضا عطائى )

128

تذكرة الخواص ( شرح حال و فضائل خاندان نبوت ) ( فارسي )

گفت : اين چه دشمنى است ، آيا تو گمان مىكنى اگر من كشته شوم تو به خلافت مىرسى ؟ عمرو گفت : تو را مردى گران‌قدر و پرفضيلتى دعوت كرده است ، تو در مبارزهء با او يكى از دو نتيجهء خوب را خواهى داشت ؛ اگر او را بكشى ، شخص بزرگى را كشته‌اى و اگر كشته شوى به پاداش نيكو مىرسى ! معاويه به او گفت : اين كار براى من بسيار دشوار است ، عمرو گفت : تو اگر در پيكار با او شك و ترديد دارى پس توبه كن و برگرد ! آنگاه على ( ع ) رو به آن تلى حركت كرد كه معاويه آنجا بود ، معاويه ترسيد ، رو به بسر بن ارطاة كرد و گفت : تو را سوگند مىدهم كه على را از من بازدارى ، بسر مقابل على ايستاد و على ( ع ) او را با نيزه‌اى زد و او به زمين افتاد و عورتش را نمايان ساخت و امير المؤمنين صورتش را برگرداند « 1 » ، مالك اشتر گفت : فى كلّ يوم رجل شيخ شاغرة * و عورة تحت العجاج ظاهرة ابرزها طعنة كفّ واترة * عمرو و بسر رميا بالفاقرة « 2 » ( 1 ) سپس على ( ع ) فرياد برآورد : « اى مردم شام به خدا سوگند كه هيچ امّتى را نشنيده‌ايم كه به پيامبرى ايمان آورند و بعد با اهل بيت آن پيامبر بجنگند ، غير از شما مردم ! » . ( 2 ) هشام بن محمد مىگويد اين مطلب را صاحب كتاب « بيت المال » نيز نقل كرده است : همين كه آن روز به آخر رسيد ، يارانش اطراف او را گرفتند ، نگاهى به عمرو كرد و خنديد ، عمرو پرسيد : به چه مىخندى ؟ گفت : به خاطر حرفى كه وليد دربارهء تو زد ، و از تو در شگفتم كه چگونه در آن وقت به ذهنت گذشت و عورتت را به ابو تراب نمايان كنى ! عمرو گفت : اگر اين وضع من تو را به خنده در آورد كه وضع تو خنده‌آورتر است ! به خدا سوگند

--> ( 1 ) در جنگ صفّين اين عمل از دو تن از سران لشكر معاويه تكرار شده و به اين ترتيب خودشان را از چنگال مرگ نجات دادند و اين جمله « يمنح القوم سبّته » ضرب المثل شد براى كسانى كه در حوادث و پيش‌آمدها به ذلّت و خوارى تن در دهند . يعنى : در وقت گرفتارى ، بالاترين مكر و حيله ايشان آن است كه « عورت خود را به مردم نشان دهند » - م . ( 2 ) در هر روز پير مردى به دور از ياران و در تنگناى نبرد با عورتى زير گرد و غبار ، نمودار مىشود و به خاطر جلوگيرى از اصابت نيزه‌اى كه در معرض آن قرار گرفته است عورتش را ظاهر كند ، عمرو ( بن عاص ) و بسر ( بن ارطاة ) كه دچار مصيبت بزرگى شده بودند !